کتاب  
راهنمای جامع حسابرسی داخلی و عملیاتی
        ( چارچوب  فرایندهای یکپارچه  )

 

      


     آفرین جان آفرین پاک را

                            آن که جان بخشید و ایمان خاک را

پیشگفتار

امروزه دیگر موضوعاتی مثل نظام نوین راهبری بنگاهها، مدیریت ریسک و کنترل داخلی به قدری به موضوع تعالی سازمانی و بهبود عملیات در بنگاهها گره خورده که عدم توجه کافی به آنها بدون شک به معنی خروج از دنیای کسب و کارموفق است . جهان فعلی ما با چالشهای فراوان ناشی از اقتصاد دانش پایه ، شدت گرفتن    سرسام آور تغییرات در  زمینه های گوناگون ، افزایش روز افزون انتظارات مشتریان ، افزایش رقابت در ابعاد مختلف ، افزایش آسیب پذیری جدی اقتصاد جهانی و بسیاری پدیده های نوظهور دیگر روبرو است .

 پایداری بنگاهها در چنین محیط پر تلاطم کسب و کار، بطور یقین ، مستلزم برخورداری از نظام راهبری اثر بخش ، مدیریت هر چه بهتر ریسک دستیابی به اهداف راهبردی و استقرار کنترل داخلی مناسب به منظور حصول اطمینانی معقول برای تحقق اهداف یاد شده است .     

 

 

کتاب راهنمای جامع حسابرسی داخلی و عملیاتی (چارچوب فرایند های یکپارچه ) – انتشارات معین ، چاپ اول 1390
مولف : آقای حمیدرضا ارجمندی

 طبق آخرین تعریف انجمن حسابرسان داخلی [1] ، فعالیت حسابرسی داخلی عبارت است از یک واحد، بخش ، تیمی متشکل از مشاوران یا شخص (اشخاص) دیگری که خدمات مشاوره ای و اطمیناندهی مستقل و بیطرفانه ای را به منظور       ارزش افزایی و بهبود عملیات سازمان ارائه  می کند. فعالیت حسابرسی داخلی ، با ایجاد رویکردی منظم و روشمند، به سازمان کمک می کند که برای دستیابی به اهداف خود ، اثر بخشی فرایندهای نظام راهبری ، مـــدیریــت ریسک و کنترل را ارزیابی و بهبود بخشد.

 تعریف حسابرسی عملیاتی نیز مطابق مصوبه کمیته ی حسابرسی عملیاتی سازمان حسابرسی که مبتنی بر پژوهشی تطبیقی بوده، عبارت است از فرایند منظم و روشمند ارزیابی اثر بخشی ، کارایی و صرفه ی اقتصادی  عملیات سازمان و گزارش ارزیابی ، همراه با پیشنهادهای عملی به اشخاص ذیصلاح برای بهبود عملیات .

باتوجه به تعاریف یاد شده ، به نظر می رسد بیان مطالب بیشتر درمورد نقش مؤثر حرفه ی  حسابرسی داخلی و عملیاتی برای تعالی سازمانی و بهبود عملیات بنگاهها، در پیشگفتار این کتاب اطاله کلام باشد. زیرا در بخش های مربوط این موضوع در حد لازم مورد بحث قرار گرفته است .

کتاب حاضر ، حاصل نزدیک به 4 دهه تجربه و تدریس در حرفه ی حسابرسی و مشاوره مدیریت در دانشگاهها و مراکز آموزشی معتبر در کشور ما است . اهم مواردی که این کتاب را از سایر کتابهای منتشره در این زمینه  در کشور ما متمایز می کند به شرح زیر است :

ü     رویکرد معرفی شده در این کتاب ، ضمن انطباق با استانداردهای بین المللی حسابرسی داخلی (منتشره توسط انجمن حسابرسان داخلی ) و رهنمودهای بین المللی در دسترس در مورد حسابرسی عملیاتی و حسب مورد سازگار با استانداردهای حسابرسی عملکرد[2] صادره توسط دیوان محاسبات آمریکا[3] ، دستیابی به اهداف حسابرسی داخلی و حسابرسی عملیاتی را در چارچوب فرایندهای یکپارچه تسهیل    می کند.

 

ü   پیوست های  ارائه شده ، در واقع این کتاب را به یک دستورالعمل یا راهنمای جامع و کاربردی حسابرسی داخلی و عملیاتی تبدیل کرده است .

ü   رویکرد ارائه شده ، برای انجام حسابرسی داخلی و عملیاتی کلیه ی واحدهای مورد حسابرسی (مشتمل بر شرکتها و مؤسسات دولتی ، عمومی و خصوصی با ماهیت و فعالیتهای متفاوت ، اعم از انتفاعی و غیر انتفاعی ) با اندازه های گوناگون کاربرد دارد.

ü   مبانی نظری چارچوب فرایندهای یکپارچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی و نیز مفاهیم اساسی حسابرسی در حد لازم تشریح شده است .

ü   چارچوب فرایندهای یکپارچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی ، شناسایی ، اندازه گیری و ارزیابی ریسک  بنگاه را با استفاده از دو رویکرد COSO   و Gap امکانپذیر می کند.در مورد رویکردهای COSO  و Gap در بخش پنجم توضیحات لازم ارائه شده است .

ü   اجرای فرایندهای یکپارچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی ، تحقق توصیه ی COSO در مورد استقرار رویکرد ارزیابی ریسک ، به عنوان یکی از اجزای پنجگانه چارچوب یکپارچه ی کنترل داخلی ، را در واحدهای مورد حسابرسی تسهیل می کند.

ü   چارچوب فرایندهای یکپارچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی ، در راستای رعایت اثر بخش تکالیف  مقرر شده توسط بانک مرکزی کشورمان و توصیه های کمیته ی بال (بازل ) در زمینه ی کنترل داخلی و حسابرسی داخلی بانکها و مؤسسات اعتباری است .

ü   تاکید بر مدیریت راهبردی عملیات حسابرسی و برنامه ریزی بر اساس مدل ریسک و فعالیت ، با هدف افزایش اثر بخشی ، کارایی و صرفه ی اقتصادی  عملیات حسابرسی .

ü   استفاده از مطالعات تطبیقی و تجربیات حرفه ای موجود در خصوص چگونگی انجام حسابرسی داخلی و عملیاتی .

 

 

این کتاب شامل پنج بخش است که در بخش نخست نگاهی کوتاه به تاریخچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی در جهان و ایران خواهیم داشت و در بخش دوم به معرفی حسابرسی داخلی و عملیاتی ، در بخش سوم به مبانی نظری چارچوب فرایندهای یکپارچه ی  حسابرسی داخلی و عملیاتی و مفاهیم اساسی و در بخش چهارم به مدیریت راهبردی حسابرسی داخلی و عملیاتی و بالاخره در بخش پنجم به چارچوب فرایند های یکپارچه ی حسابرسی داخلی و عملیاتی به تفصیل خواهیم پرداخت .بخش پنجم درواقع مهمترین بخش این کتاب است و قلب آن تلقی می شود . بااین حال ، مطالعه ی بخشهای نخست تا چهارم برای درک درست مطالب مندرج در بخش پنجم ضروری است .  در پایان هر بخش ، حسب مورد ، چند پرسش ، مسأله و تحقیق نیز مطرح شده است . به کمک پیوستهای شماره یک تا هفده نیز تلاش شده که کتاب به دستورالعمل یا راهنمای جامع و کاربردی حسابرسی داخلی و عملیاتی تبدیل گردد.

 

امیدوارم به یاری خداوند متعال ، انتشار این کتاب بتواند در راستای اجرای اثر بخش حسابرسی داخلی و عملیاتی در کشورمان سودمند واقع شود. رویکردی که در این کتاب مطرح شده در نوع خود منحصر به فرد و برای اولین بار معرفی گردیده ، بنابراین بدون شک نقدهایی به آن وارد است . به ویژه آن که به درخواست همکاران گرامی به منظور دسترسی سریع تر به یک راهنمای کاربردی در این زمینه ، تدوین این کتاب با عجله صورت گرفته   است . از همکاران و خوانندگان محترم ، انتظار دارم با نقدها ، پیشنهادها و راهنمایی های خودکمک نمایند که درچاپ بعدی نواقص موجودتاحد امکان مرتفع گردد.

در این جا لازم می دانم از همکاران گرامی سرکار خانم پروین محمدی زاده که زحمت تایپ مطالب و سرکار خانم نسیم حسین زاده که زحمت رفع اشتباهات تایپی را متحمل شده اند ، صمیمانه سپاسگزاری کنم. افزون براین، انتشار ایـن کتاب درکوتاهترین زمان ممکن با تلاش وپیگیری مستمردوست عزیز جناب آقای صالح رامسری مدیر محترم انتشارات معین امکانپذیر شده است .  از ایشان و دیگر همکارانشان کمال تشکر را دارم .

 

                                                                                               حمید رضا ارجمندی                                                                                                          دی ماه 1390                          
   hrarjmandi@yahoo.com   
             


[1] - The Institute of Internal Auditors

[2] - Performance Audit

[3] - Government Accountability Office
 

 

تمامی حقوق برای موسسه حسابرسی و مشاوره فرداپدید محفوظ است .
Fardapadid.com 2013 © all rights reserved  .